حساب او كه اصل عربى آن از ميان رفته و ترجمه لاتينى آن‌كه در قرن 12 م صورت گرفته در دست است ، اثر واضحى در شناساندن حساب هندى مسلمين بدنياى مسيحى داشته ، و كتاب ديگرش كتاب المختصر فى حساب الجبر و المقابله است كه متن عربى و ترجمه‌هاى لاتينى و متن انگليسى آن طبع شده است . « 1 » يكى از كتب نجومى هند سيد هانتا SIDDHA ? NTA تأليف قرن 4 - 5 م بود ، كه بعضى حصص آن را وراها ميهرا VRA ? HAMIHRA در اوايل قرن ششم ميلادى تاليف كرده بود ، و او به كرويت زمين عقيده داشت . اين كتابرا در عهد منصور خليفه عباسى از راه خراسان به بغداد بردند ، و در انجا بامر خليفه آن را بنام السند هند الكبير به عربى در آوردند ، و بعد از ان محمد بن موسى خوارزمى آن را در عهد مامون تلخيص كرد و زيج خود را با بعضى تصرفات و وارد كردن قسمتى از اصول ايرانى و يونانى بر مبناى آن ترتيب داد . « 2 » نام سيد هانتا هندى را در عربى الدهر الداهر ترجمه كرده‌اند ، كه بقول ملتبرون اساسى براى علم فلك بعد از اسلام گرديد ، و از كتاب زيج خوارزمى مسعودى ، و از « التاريخ » او حمزه اصفهانى مطالبى را نقل كند ، و كتاب « صورة الارض من المدن و الجبال » او طبع شده ، و عمل اصطرلاب و از كتاب « رسم المعمور من البلاد » او وصف افريقيه طبع شده است . خوارزمى تا زمان وفات الواثق خليفه زندگانى داشته ، و بعد از 232 ه 847 م درگذشته است ، « 3 » و قراريكه نللينو در تاريخ علم فلك ( ص 174 ) و فيدمان در دائرة المعارف ( 9 / 18 ) مىنويسند : در اروپا كلماتى منتهى به كلمه ALGORISM مىشوند ، كه معنى طريقه متواتره در حساب باشد ، و يكى از قواعد اين علم گشته ، و اين كلمه از نام الخوارزمى در السنهء اروپايى تصحيف شده است .

--> ( 1 ) - تاريخ ادبيات 1 / 115 ( 2 ) - تاريخ علوم عقلى در تمدن اسلامى 1 / 63 و 112 طبع تهران 1331 ش ( 3 ) - الاعلام 7 / 337